International PPP Platform Türkiye

Özel sektör yatırımları doping oldu, büyüme yüzde 6.6 çıktı

Yılın ilk çeyreğinde büyüme oranı yüzde 6.6 ile beklentilerin oldukça üzerinde gerçekleşti. Büyümede özel sektör yatırımlarındaki artışın yanı sıra enerji ve madencilik sektörlerindeki gelişmeler etkili olurken, uzun süredir büyümenin lokomotifi olan inşaat sektörü tahtını bıraktı. Bu dönemde inşaat sadece yüzde 2.8 büyüdü.

Kuraklık yüzünden geçen yıl hızlı bir küçülme yaşanan tarım sektörü de bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla yüzde 5.6 oranında büyüdü. Sektörel bazda en yüksek büyüme ise yüzde 11.8 ile sağlık işleri ve sosyal hizmetler sektöründe yaşandı. Geçen yıl durma noktasına gelen özel sektör yatırımlarında bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 11.3’le hızlı bir artış yaşandı. Kamu yatırımları ise yüzde 7.7 düşüş gösterdi.

Küresel dalgalanmaların ekonomiye olumsuz etkisiyle makroekonomik göstergelerin kötü sinyaller verdiği dönemde büyümenin beklentileri aşması herkesi şaşırttı. Geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 7.6 olan büyüme oranı bu yılın aynı döneminde 1 puan azalarak yüzde 6.6’ya gerilemesine rağmen, aynı yılın diğer çeyreklerinin üzerinde bir performans gösterdi. Büyüme 2007’nin ikinci çeyreğinde yüzde 4.0, üçüncü ve dördüncü çeyreklerinde ise yüzde 3.4 olmuştu.

Özel sektör yatırımları

Yılın ilk çeyreğinde büyümeyi özel sektör yatırımları ile devletin makine, teçhizat alımları tetikledi. Harcamalar yöntemiyle GSYİH’nin altdallarına bakıldığında özel sektör yatırımlarındaki yüzde 11.3’lük artışın yanı sıra kamunun makine ve teçhizat alımlarındaki yüzde 37.2’lik artış dikkat çekti. Bu dönemde kamu yatırımları yüzde 7.7 gerilerken, yine kamunun inşaat yatırımları yüzde 12.1 küçüldü. Özel sektör yatırımları yüzde 15.6’lık makine, teçhizat alımlarıyla büyürken, özel sektörün inşaat yatırımlarındaki büyüme yüzde 4.8’de kaldı. Yılın ilk çeyreğinde devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 4.2 artarken, maaş ve ücretlerdeki artış yüzde 0.4 ile adeta yerinde saydı. Buna karşılık kamunun mal ve hizmet alımları yüzde 10.1 büyüme gösterdi.

2008 yılının ilk çeyreğinde yabancıların yurtiçi tüketimi yüzde 0.0’lık büyüme ile yerinde sayarken, Türk vatandaşların yurtdışındaki tüketimi yüzde 2.7 küçüldü. Buna karşılık yerleşik hanehalklarının tüketimi 7.3, yerleşik ve yerleşik olmayanların yurtiçi tüketimi yüzde 7.1 arttı. Geçen yıl cari fiyatlarla 144.9 milyar YTL olan tüketim harcamaları bu yıl 170.5 milyar YTL’ye yükseldi. Bu dönemde gıda, içki, tütün harcamaları 36.1 milyar YTL’den 45.4 milyar YTL’ye, giyim harcamaları 9.8 milyar YTL’den 11.2 milyar YTL’ye çıktı. Konutlarda enerji harcamaları28.8 milyar YTL’den 33.9 milyar YTL’ye, mobilya harcamaları 13.5 milyar YTL’den 14 milyar YTL’ye, sağlık harcamaları 6.3 milyar YTL’den 7.2 milyar YTL’ye, eğitim harcamaları 2.8 milyar YTL’den 3 milyar YTL’ye, ulaştırma ve haberleşme harcamaları 23.1 milyar YTL’den 28.9 milyar YTL’ye çıktı.

Altuntaş: Büyümeyi kimse sahiplenmiyor

Gazi Üniversitesi İktisat Bölüm Başkanı Prof.Dr.Mustafa Altuntaş, baz alınan yıla dikkat edilmesi gerektiğini söyledi. Altuntaş, “Düşük rakamlı bir tabandan yola çıkıyorsanız ister istemez bu sonuçla karşılaşacaksınız. Zaten dikkat ederseniz hükümetin de bu konuda fazla bir sevinç gösterisinde bulunduğunu söyleyemeyiz, onlar da şaşırdılar. Ayrıca ÜFE’nin artışlarına baktığımızda, büyümenin üretim maliyetlerindeki artışla bağlantılı olduğunu görüyoruz. Sonuçta sahiplenmeyen bir büyüme var. Kamu makine alımlarının artması yenileme yatırımlarının yapıldığını gösteriyor. Bu piyasa güçleri tarafından harekete geçirilmiş bir büyüme değil, güdümlü büyüme olarak nitelendirilebilir. Genelde durgunluk zamanlarında makine donanımları değiştirilir. Devlet de bunu yapar, özel sektör de bunu yapar” dedi.

Dünya Gazetesi, 01.07.2008